Od drugiej połowy stycznia w Krzyżowej prezentowana jest wystawa „Byli sąsiadami: ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady”. Opowiada ona o postawach, które wobec masowej eksterminacji ludności żydowskiej przyjęli mieszkańcy Europy.
Wystawa poddaje analizie niektóre z kluczowych pytań dotyczących Holokaustu. Dlaczego był on możliwy? Co sprawiło, że oprócz bezspornej i fundamentalnej roli Adolfa Hitlera i innych przywódców partii nazistowskiej, tak wielu zwykłych ludzi w całej Europie popierało zbrodnie nazistów lub milczało? Dlaczego tak niewielu pomagało tym najbardziej zagrożonym? A co kierowało tymi, którzy nie wykorzystywali okazji i nie ulegali pokusie zdrady bliźnich, pokazując, że nawet w nadzwyczajnie trudnych czasach istnieje alternatywa dla współudziału w złych czynach?
Gdzie i do kiedy można zobaczyć wystawę
Wystawę zobaczyć można w Pałacu, w holu na drugim piętrze.
Dostępna jest w dwóch wersjach językowych – polskiej i niemieckiej.
Wstęp na wystawę jest bezpłatny.
27 stycznia 1945 roku wojska radzieckie wkroczyły na teren niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau, kończąc funkcjonowanie największej hitlerowskiej „fabryki śmierci”. W ciągu niespełna pięciu lat istnienia obozu zamordowano tam około 1,1 miliona ludzi.
W chwili wyzwolenia na terenie Auschwitz pozostawało około siedmiu tysięcy więźniów — najsłabszych i najbardziej chorych, którzy nie byli w stanie wziąć udziału w zorganizowanych przez SS ewakuacjach na zachód, tzw. marszach śmierci.
Dziś, w rocznicę wyzwolenia obozu, z całą mocą należy podkreślać, że pamięć o Zagładzie jest jednym z najważniejszych zobowiązań wobec ofiar. Upamiętnianie nie jest jedynie gestem symbolicznym — to akt odpowiedzialności wobec przyszłości.
Polsko-niemieckie forum dyskusyjne Grupa Kopernika spotkało się 3 grudnia 2025 r. na posiedzeniu cyfrowym. Niniejszy dokument „Warto być przyzwoitym. Czas na ‘gest humanitarny’!” podsumowuje wspólne rozważania grupy.
Prof. dr Peter Oliver Loew; dr hab. Robert Żurek; Darmstadt, Krzyżowa 16.12.2025
Raport XXXVI Grupy Kopernika
„Warto być przyzwoitym”.
„Gest humanitarny” teraz!
W dniu 1 grudnia 2025 r. odbyły się 17. konsultacje międzyrządowe między Niemcami a Polską. Fakt, że się odbyły, jest ogólnie rzecz biorąc powodem do satysfakcji. Należy z zadowoleniem przyjąć wspólne zobowiązanie do „głębokiego i opartego na zaufaniu partnerstwa”, zwłaszcza w dziedzinie polityki bezpieczeństwa i obrony.
Niestety, w sprawie „gestu humanitarnego” względem ostatnich, najwyżej 50 000 żyjących jeszcze ofiar wojny w Polsce, o którym dyskutowano od kilku lat, nadal nie znaleziono rozwiązania. We wspólnym oświadczeniu obu rządów stwierdzono jedynie, że rząd federalny „zbada możliwości” udzielenia dalszego wsparcia. Podczas konferencji prasowej szefów rządów Donald Tusk wyraził się jasno i próbował naciskać na swojego niemieckiego partnera, aby ten znalazł rozwiązanie: „Pospieszcie się, jeśli naprawdę chcecie wykonać taki gest. Jeśli tu nie uzyskamy jakiejś deklaracji jednoznacznej i szybkiej no to będę rozważał w przyszłym roku decyzję, że Polska wypełni tę potrzebę z własnych środków.”
Pojednanie w Europie – doświadczenia Trójkąta Weimarskiego
Sarajewo, 27 listopada 2025
W Domu Europy w Sarajewie odbyła się debata „Reconciliation in Europe – Insights from
the Weimar Triangle”, poświęcona polskim, niemieckim i francuskim doświadczeniom
powojennego pojednania.
W dyskusji wzięli udział: